28-03-07

De Mormonen…een verhaal apart

De Mormonen…een verhaal apart

 

Laten we het hier even hebben over de Mormonen. Er bestaan bij ons immers tal van misverstanden over de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, zoals de kerk in een hele mondvol wordt genoemd. Of beter: bijna niemand weet er een snars van af. Mormonen? Zijn dat aanhangers van de Moonsekte? Of zijn dat die mannen met grote zwarte hoeden die nog met paard en kar rijden? Ik heb die film gezien, met Harrison Ford… Hoe heet die ook al weer?

 

Het eerste beeld dat inderdaad opkomt bij het woord “Mormonen” is dat van een religieuze sekte. Of bij analfabeten, dat van stoffen die door endocriene klieren via de bloedbaan aan doelcellen of -organen worden afgegeven. Is de Mormoonse kerk een sekte? Ja, in de zin dat elke religie een sekte is. Nee, in de zin dat het de vijfde grootste christelijke godsdienst van de VS betreft. De Mormoonse kerk telt naar eigen zeggen ongeveer twaalf miljoen leden, waarvan de helft in de Verenigde Staten. Maar het is ongetwijfeld de meest Amerikaanse godsdienst die je je kunt inbeelden. En net als alle godsdiensten, is het Mormoonse geloof gebaseerd op een wonderlijk sprookje…

 

Een vrij zinnige uitleg

 

Goddank, ben ik niet religieus opgevoed. Een mogelijk nadeel van een vrijzinnige opvoeding is echter dat je het risico loopt godsdienstige mensen ongewild te beledigen. Zeker in de langetenenclub van religieuze fanatici is het op eieren lopen. Daar kunnen Deense cartoonisten, de Salman Rushdies en de Borremansen van deze wereld over meespreken. Maar goed, laat het duidelijk zijn, ik wil niemand voor het hoofd stoten, ook al zie ik geen echt verschil tussen God de Vader en, laten we zeggen, Moeder de Gans. Ik vind nu eenmaal dat de Bijbel en andere korans lezen als een sprookjesboek. Wat is het verschil tussen het verhaal van Jezus die vissen vermenigvuldigt en het sprookje ‘Tafeltje dek je, ezeltje strek je’ van de gebroeders Grimm? Dat er in het eerste geen knuppel uit de zak komt? Of vergelijk de film ‘The Ten Commandments’ van Cecil B. DeMille met ‘The Lord of the Rings’ van Peter Jackson. Zie jij het verschil tussen de trucjes van Charlton Heston als Mozes en die van Ian McKellen als Gandalf? Volgens mij gebruiken ze zelfs dezelfde staf.

 

Maar goed, als je gelooft in het splitsen van de Rode Zee, de Toren van Babel, lopen over water en opstaan uit de doden, waarom zou je dan ook niet geloven dat Jezus ‘en passant’ ook in Amerika is verrezen? Welnu, juist dat laatste (oké, onder andere) wordt door katholieken, protestanten en andere christelijke gelovigen op hoongelach onthaald. Mormonen zijn volgens hen geen echte christenen, ook al geloven ze in het oude en het nieuwe testament. Dat derde boek is er echter teveel aan. Sinds de voormalige gouverneur van Massachusetts, Mitt Romney, zich Republikeins kandidaat heeft gesteld voor de presidentsverkiezingen van 2008, woedt er in de VS een groot mediadebat of een mormoon het wel kan schoppen tot het hoogste ambt. Mormoon zijn... het is een zwaar kruis om dragen. De ironie is dat de mormoon Romney de enige Republikeinse kandidaat is die altijd trouw is gebleven aan een en dezelfde vrouw, terwijl zijn rivalen Gulliani en McCain verschillende huwelijken achter de rug hebben. Nu ja, de Mormoonse kerk staat polygamie sinds 1890 niet meer toe. Maar tot vandaag blijft het een gevoelig onderwerp, waarmee een mormoon absoluut niet kan lachen.

 

Het verhaal van Joseph Smith

 

De stichter van de Mormoonse kerk is Joseph Smith, schitterend vertolkt door griezelfilmicoon Vincent Price in de film ‘Brigham Young’ (1940, op dvd te verkrijgen in zone 1; ik vind het een aanrader…). Je kunt je moeilijker een meer Angelsaksische naam voorstellen. Het is alsof Jan Smit in het negentiende-eeuwse Vlaanderen een nieuwe godsdienst zou beginnen. Want dat is eigenlijk precies wat er in 1820 gebeurde in Amerika. De toen 14-jarige Joseph was op zoek naar de ‘juiste kerk’, vond er geen, bad, en kreeg als antwoord een visioen. Daarin vertelden God en Jezus dat er geen enkele kerk deugde, een stelling die ik alleen maar kan beamen. Maar God en Jezus hadden een ander idee in petto. Ze gaven Joseph de taak om een echte kerk op te richten, zoals die bestond ten tijde van Jezus. In die toch niet te onderschatten onderneming kreeg Joseph hulp van andere boodschappers, onder andere de engel Moroni (niet te verwarren met Tolkien). Die leidde Joseph naar een heuvel (Cumora), waar een aantal gouden platen lagen verborgen. Net als de in steen gehouwen tien geboden van Mozes (of vijftien als je de versie van Mel Brooks gelooft), onthulden die een wonderlijke geschiedenis. Want wat bleek?  Niet Columbus en ook niet de Vikings hebben Amerika ontdekt, maar wel de Joden. Ongeveer 600 jaar voor Christus stak een volk uit het oude Jeruzalem de grote plas over en belandde in Midden-Amerika. Het waren de oervaders van de indianen. Met behulp van God als tolk vertaalde Smith die geschiedenis in het Engels. Zo werd het “Boek van Mormon” geboren, genoemd naar de profeet Mormon die een samenvatting had gemaakt van de verslagen van de profeten uit het oude Amerika.

 

In 1827 kreeg Joseph Smith Johannes de Doper over de vloer die hem tips gaf over kerkorganisatie. Drie jaar later werd de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen officieel geboren. Daarmee is Mormoonse kerk precies even oud als België. Alleen gaat ze waarschijnlijk een betere toekomst tegemoet, maar dat is een ander verhaal. De nieuwe kerk werd door de meeste Amerikanen echter zeer wantrouwig bekeken. Ik denk dat dit te maken heeft met haar sociale organisatie. Net als de eerste Christenen eigenlijk verdoken communisten waren, had ook de kerk van Smith bijzonder linkse trekjes, zoals het afstaan van een deel van het inkomen voor de gemeenschap, het zorgdragen voor de armen en de zwakkeren, enzovoort. Ook het visioen waarin God een pleidooi had gehouden voor polygamie, was geen grote hulp voor integratie. Smith strompelde van de ene vervolging naar de andere en werd op 27 juni 1844 uiteindelijk door een menigte gelyncht in Carthage, Illinois (in de film valt Vincent Price achterwaarts door een raam, maar dat is Hollywood).

 

Brigham Young: Way out West

 

Na de dood van Smith splitste de Mormoonse kerk na een machtstrijd tussen de zoon van Smith en Brigham Young. De meerderheid volgde Young, die, alweer naar Bijbelse traditie, een ware exodus organiseerde naar het westen, op zoek naar een eigen sektestek in de Nieuwe Wereld. Na een onmenselijke tocht in weer en wind en door berg en dal, arriveerden de Mormoonse pioniers in 1847 uiteindelijk in een valei aan een groot, zout meer in Utah (genoemd naar de plaatselijke indianenstammen, de Uintah, Ouray en Utes). Young sprak de historische woorden: “This is the place”. Salt Lake City was geboren. De regio maakte op dat moment nog deel uit van Mexico. Een jaar later werd Utah na een oorlog afgestaan aan de Verenigde Staten. In 1851 werd Brigham Young er uitgeroepen tot gouverneur.

 

De noeste Mormonen slaagden erin de dorre vallei om te vormen tot een welvarende streek waarin zich ook steeds meer niet-mormonen kwamen vestigen. Van in het begin wilden de Mormoonse leiders aansluiting bij de Verenigde Staten, maar het duurde tot 1896 vooraleer Utah formeel werd erkend als 45ste staat. Het grootste struikelblok was de polygamie. Dat is meteen ook de reden waarom de Mormoonse kerkleiders veelwijverij uiteindelijk afzworen. Brigham Young zelf overleed in 1877 in Salt Lake City. Hij liet elf treurende weduwen en tientallen kinderen na (Young huwde 20 keer en had 56 kinderen bij zestien echtgenotes).

 

Tot daar de voorgeschiedenis. Hoe het verder ging en waar de kerk vandaag staat… daar kom ik later op terug….

 

21:38 Gepost door Jean Lievens in mormonen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: mormonen, salt lake city, humor, polygamie, 003 |  Facebook |

Commentaren

Mormonen voor Vrede en Gerechtigheid Dank voor de aandacht voor het Mormonisme.
Zoals bij de meeste godsdienstige stromingen is er ook in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen een rijk geschakeerde religieuze beleving. In Nederland kennen we MVG -Mormonen voor Vrede en Gerechtigheid, een progressieve groep mormoonse christenen wiens website u kunt vinden op het Internetadres:
www.mvgcontact.org

Gepost door: Robert Poort | 21-04-07

De commentaren zijn gesloten.